Tính cách DISC có thay đổi không? Những điều bạn cần biết

Hồ sơ DISC khi đi làm và khi ở nhà có thể cho ra kết quả khác nhau, khiến bạn tự hỏi mình đã thay đổi hay chỉ cư xử khác trong từng hoàn cảnh. Bài viết giúp bạn hiểu hai biểu đồ trong hồ sơ, nhận diện yếu tố làm điểm số dịch chuyển và theo dõi hành vi của chính mình theo thời gian.

Khoảng cách giữa phản xạ tự nhiên và cách bạn cố thích nghi cũng đáng chú ý, vì nó có thể liên quan đến căng thẳng, mất động lực và kiệt sức.

Tính cách DISC có thay đổi không?

Trong mô hình DISC (Dominance, Influence, Steadiness, Conscientiousness), tính cách cốt lõi hiếm khi thay đổi sau khoảng 6 tuổi, nhưng cách một người cư xử thì có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, cần phân biệt phong cách tự nhiên gần như giữ nguyên với phong cách thích nghi có thể đổi khác.

Phong cách DISC giống như việc dùng tay thuận: một bên là cách tự nhiên và ít tốn sức hơn. Khi hoàn cảnh đòi hỏi, bạn vẫn có thể rèn luyện để làm tốt bằng tay còn lại.

Để hiểu tính cách là gì, cần tách tính cách cốt lõi khỏi cách một người cư xử và tương tác với thế giới, vốn dễ thay đổi hơn. Xu hướng tiếp nhận và xử lý trải nghiệm về cơ bản vẫn vậy, nhưng cách phản ứng với những trải nghiệm ấy thường khác đi. Marston cho rằng di truyền góp phần lớn tạo nên các xu hướng hành vi chủ đạo, vốn khá ổn định suốt cuộc đời.

Hai biểu đồ hành vi trong hồ sơ DISC

Hồ sơ DISC thường có hai biểu đồ hành vi, mỗi biểu đồ cho thấy một khía cạnh khác nhau trong cách bạn hành xử, nên bạn cần nhìn cả hai để hiểu đầy đủ. Hiểu mô hình DISC là gì giúp bạn nắm cách khung này đánh giá các hồ sơ hành vi.

Phong cách nền tảng

Biểu đồ 2 về Phong cách nền tảng cho thấy những xu hướng hành vi tự nhiên, tức cách bạn mặc định phản ứng. Phong cách nền tảng phản ánh những gì có sẵn từ khi sinh ra, gồm dòng dõi, khí chất và các thiên hướng bẩm sinh, và nó ổn định theo năm tháng.

Khi ở nhà, bên người thân hoặc trong trạng thái thoải mái, bạn thường thể hiện phong cách DISC tự nhiên. Phong cách nền tảng thay đổi rất ít so với Phong cách môi trường; các nét có thể dịu lại theo thời gian, nhưng khuôn mẫu về cơ bản vẫn còn.

Có thể hình dung Phong cách nền tảng như hình dáng của một chiếc bàn bếp chắc chắn. Tuổi tác và sự chín chắn làm các nét mềm hơn, nhưng phần nền về cơ bản vẫn không đổi.

Hồ sơ của tôi cũng cho thấy điều đó: tôi vẫn giữ kiểu pha trộn D/C. Tôi từng ở trong Lực lượng Vũ trang Canada, nơi nét D mạnh, thẳng thắn và dứt khoát rất phù hợp. Khi đã ngoài 60, tôi vẫn là D/C, chỉ chín chắn và từng trải hơn, đồng thời chọn việc cần tập trung theo cách khác. Phần cốt lõi không đổi, nhưng cách thể hiện đã thay đổi.

Phong cách môi trường

Biểu đồ 1 về Phong cách môi trường cho thấy cách bạn nghĩ mình cần hành xử trong hoàn cảnh hiện tại để thành công, cũng như cảm nhận của bạn về điều người xung quanh mong đợi. Phong cách môi trường thay đổi thường xuyên hơn Phong cách nền tảng vì môi trường luôn biến động.

Các hoàn cảnh và trải nghiệm góp phần định hình Phong cách môi trường, gồm bối cảnh xã hội, trải nghiệm và bước ngoặt cá nhân:

• Công việc, gia đình, trường học hoặc các mối quan hệ xã hội.
• Những trải nghiệm từ gia đình ban đầu đến đời sống nghề nghiệp sau khi rời nhà.
• Lãnh đạo mới, vai trò khác đi hoặc bước ngoặt cá nhân, có thể làm thay đổi cách bạn nghĩ mình nên hành xử để hòa nhập hoặc thành công.

Khoảng cách giữa hai biểu đồ và rủi ro kiệt sức

Khoảng cách quá lớn giữa phong cách DISC thích nghi và phong cách tự nhiên có thể là dấu hiệu vai trò hiện tại chưa thực sự phù hợp với bạn. Phong cách DISC thích nghi cho thấy cách bạn hành xử trong môi trường công việc, và việc liên tục gắng sức thích nghi ở đó có thể dẫn đến căng thẳng, mất động lực và kiệt sức.

Một người vốn thích suy ngẫm thận trọng và tránh xung đột có thể phải liên tục tranh luận và đưa ra quyết định áp đặt vì công việc đòi hỏi. Khi phải đóng một vai trò xa lạ với bản năng như vậy, họ dần cạn năng lượng tinh thần.

Hiểu rằng Phong cách môi trường có thể linh hoạt giúp bạn nhận ra khi mình đang gắng sức quá mức hoặc cạn năng lượng vì cố trở thành người khác. Dù không phải nhà cung cấp nào cũng đo cả phong cách tự nhiên lẫn phong cách thích nghi, việc hiểu cả hai đều hỗ trợ sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp.

Điều gì thúc đẩy sự dịch chuyển phong cách DISC

Biến cố cuộc sống và bước ngoặt nghề nghiệp

Những thay đổi trong đời sống và công việc có thể gồm:

• Kết hôn hoặc ly hôn
• Chia tay
• Chuyển nơi ở
• Sinh con
• Mất người thân
• Bắt đầu công việc hoặc vai trò mới
• Khủng hoảng toàn cầu hoặc bên ngoài, như đại dịch, chiến tranh hay bất ổn kinh tế

Áp lực và căng thẳng công việc

Biểu đồ thứ hai trong bài đánh giá DISC thể hiện cách bạn hành xử khi căng thẳng hoặc chịu áp lực. Trong tình trạng đó, thế mạnh D có thể dứt khoát hơn, còn nét S có thể trở nên thụ động và hay trì hoãn. Những lúc khó khăn như vậy, phong cách DISC thường thay đổi.

Vai trò xã hội và môi trường văn hóa

Tùy theo công việc, các mối quan hệ, giai đoạn cuộc đời và văn hóa, bạn có thể thể hiện những kiểu hành vi DISC khác nhau. Một người quản lý có thể dùng nhiều hành vi D hơn để lãnh đạo dứt khoát, còn ở nhà lại thể hiện sự kiên nhẫn và ổn định của phong cách S. Những dịch chuyển này phản ánh sự đáp ứng hoàn cảnh thực tế, nhưng không làm thay đổi phần cốt lõi.

Văn hóa ảnh hưởng đến cách hành vi được thể hiện. Ngành nghề, đội nhóm và văn hóa tổ chức cũng khuyến khích những hành vi nhất định, và theo thời gian, điều đó định hình cách các nét DISC bộc lộ.

Quá trình trưởng thành và rèn luyện cá nhân

Càng nhiều tuổi và dày dạn kinh nghiệm, cường độ các nét hành vi càng có thể dịch chuyển, dù kiểu pha trộn phong cách vẫn giữ nguyên. Bạn vẫn thiên về Direct, Inspiring, Supportive hay Cautious, nhưng thể hiện những xu hướng ấy với nhận thức và sự cân bằng hơn:

• Nét Direct vẫn quyết đoán, nhưng sự từng trải khiến cách thể hiện điềm tĩnh hơn.
• Nét Inspiring vẫn thích tỏa sáng, đồng thời biết lắng nghe nhiều hơn.
• Nét Supportive vẫn hướng đến sự hòa hợp, nhưng có ranh giới rõ ràng hơn.
• Nét Cautious vẫn chú ý đến chi tiết, nhưng bớt cứng nhắc.

Giáo dục, coaching (huấn luyện) và đào tạo lãnh đạo ảnh hưởng đến cách bạn vận dụng thế mạnh hành vi. Chẳng hạn, một người lãnh đạo vốn Trực diện có thể học kỹ năng trí tuệ cảm xúc để giao tiếp đồng cảm và kiên nhẫn hơn, đồng thời bổ sung các nét hành vi Điềm tĩnh.

Những hiểu lầm phổ biến về thay đổi điểm số DISC

Điểm số khác nhau chưa hẳn có nghĩa bạn làm sai bài test. Bảng dưới đây phân biệt ba hiểu lầm với ý nghĩa thực sự của thay đổi trong hồ sơ DISC.

Vì vậy, khi hỏi kết quả DISC có thay đổi không, hãy cân nhắc bối cảnh và cách bạn trả lời; điểm số khác nhau chưa hẳn có nghĩa bạn đã đảo ngược phong cách hoàn toàn. Các tổ hợp trong 15 kiểu tính cách DISC cũng giúp phân biệt những dịch chuyển này với việc đảo ngược hoàn toàn. Ngay cả khi căng thẳng, điều đó cũng chưa hẳn biến bạn thành một kiểu người khác.

Vì sao kết quả DISC khác nhau

Kết quả DISC khác nhau không nhất thiết cho thấy bài kiểm tra thiếu chính xác; bạn có thể đã trả lời trong những tâm thế hoặc bối cảnh sống khác nhau. Con người cốt lõi không đổi, nhưng cách thích nghi với hoàn cảnh thì thay đổi.

Ở công ty, bạn có thể thiên về phong cách C cao: phân tích kỹ, thận trọng và chú ý đến chi tiết, chẳng hạn kiểm tra báo cáo ba lần và chỉ quyết định khi đã có dữ liệu. Khi ở nhà và thoải mái hơn, bạn có thể thể hiện nhiều nét I hơn: bốc đồng, hoạt ngôn, thậm chí tinh nghịch.

Căng thẳng có làm thay đổi vĩnh viễn cấu trúc tính cách không

Căng thẳng làm thay đổi cách bạn hành xử nhưng không thay đổi vĩnh viễn cấu trúc tính cách. Biểu đồ thứ hai trong bài đánh giá DISC thường cho thấy cách bạn hành xử khi căng thẳng hoặc chịu áp lực. Khi đó, sức ép có thể khiến thế mạnh D quyết liệt hơn, còn nét S trở nên thụ động và hay trì hoãn.

Bao lâu nên test DISC lại?

Bạn không cần làm lại bài kiểm tra DISC nếu cuộc sống và công việc vẫn theo nhịp quen thuộc. Sau một thay đổi lớn, việc đánh giá lại xu hướng thích nghi sẽ phù hợp hơn. Một số gợi ý về thời điểm:

• Khi vừa nhận vị trí quản lý mới, chuyển sang môi trường văn hóa khác hoặc trải qua biến cố lớn, bạn có thể làm bài test DISC để đo lại xu hướng thích nghi.
• Một số đơn vị khuyến nghị làm lại bài đánh giá sau mỗi 18 đến 24 tháng, tùy vào những gì đang diễn ra trong cuộc sống.

Cách theo dõi DISC thay đổi theo thời gian

Để biết phong cách DISC có thay đổi theo thời gian hay không, bạn có thể tự xem xét qua ba cách sau.

Làm bài đánh giá theo nhiều bối cảnh

Hãy làm bài đánh giá DISC trong những hoàn cảnh khác nhau. Trước tiên, trả lời với tâm thế ở nơi làm việc; sau đó làm lại khi nghĩ đến đời sống cá nhân hoặc một tình huống nhiều áp lực. Lưu các biểu đồ để đối chiếu với nhau.

Ghi chép nhật ký hành vi

Trong vài tuần, hãy viết nhật ký về cách mình phản ứng ở từng bối cảnh. Tự hỏi liệu bạn có kiểm soát nhiều hơn, cởi mở hơn hay dè dặt hơn không. Khi đọc lại theo thời gian, bạn có thể nhận ra những khuôn mẫu đang hình thành, và chúng có thể trùng khớp với những dịch chuyển trong phong cách DISC.

Tiếp nhận phản hồi khách quan

Người thân và đồng nghiệp có thể quan sát hành vi bạn thể hiện ra bên ngoài, nhưng họ khó biết bên trong bạn phải cố gắng đến đâu và mất bao nhiêu năng lượng. Hãy chọn người bạn tin tưởng rồi hỏi: "Bạn có thấy tôi cư xử khác nhau giữa công ty và ở nhà không?" Phản hồi của họ có thể xác nhận hoặc đặt câu hỏi về cách bạn đang nhìn nhận bản thân.

Giá trị của việc hiểu rõ sự linh hoạt hành vi DISC

Khi nhận ra hành vi DISC thay đổi theo hoàn cảnh, bạn hiểu rõ hơn phản ứng của mình và cách người khác nhìn nhận chúng. Đó cũng là một trong những lý do nên làm bài kiểm tra DISC.

Tự nhận thức sâu sắc hơn

Bạn hiểu bản thân hơn khi nhận ra mình đang ở trạng thái tự nhiên hay phải cố sức. Hoàn cảnh quyết định cách bạn thể hiện, nhờ đó bạn nhận ra điều gì tiếp thêm năng lượng và điều gì làm mình cạn sức, rồi sắp xếp năng lượng và đưa ra quyết định phù hợp.

Giao tiếp và đồng cảm tốt hơn

Sự thấu hiểu giúp mọi người nói chuyện rõ ràng và thẳng thắn hơn. Thay vì phải đoán động cơ của bạn, họ hiểu được vì sao bạn cư xử khác nhau giữa các hoàn cảnh. Điều đó xây dựng lòng tin và giảm căng thẳng không cần thiết.

Lãnh đạo và quản trị đội ngũ hiệu quả hơn

Khi hiểu hành vi DISC, người lãnh đạo quản lý cách ứng xử của mình và đội ngũ tốt hơn. Nếu một người đang căng thẳng, người lãnh đạo có thể nhận ra hành vi đó bắt nguồn từ môi trường, chứ không phải dấu hiệu của tính cách kém. Sự phân biệt này có giá trị trong bất kỳ tổ chức nào.

Khi đã hiểu điều gì tác động đến hành vi, bạn bố trí mọi người vào vị trí phù hợp hơn, hỗ trợ họ sát sao hơn và đưa ra quyết định tốt hơn về vai trò và trách nhiệm.

Phát triển cá nhân có chủ đích

Theo dõi sự thay đổi trong phong cách thích nghi giúp bạn xác định mục tiêu rèn luyện rõ ràng. Nếu khi căng thẳng bạn trở nên quá thận trọng (C), hãy tập quyết đoán hơn. Tương tự, nếu bạn thường im lặng (S), hãy luyện cách lên tiếng khi cần.

Đón nhận sự phát triển của phong cách DISC

Không phải mọi thay đổi trong phong cách DISC đều có nghĩa là bạn đang cố trở thành người khác. Sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp đòi hỏi bạn điều chỉnh, nhưng những điều chỉnh ấy bắt nguồn từ chính bạn, chứ không chỉ là gồng lên cho vừa với hoàn cảnh mới.

Khi đón nhận các nét DISC của mình, bạn cải thiện được các mối quan hệ và hiểu bản thân sâu sắc hơn. Cách nhìn này cho phép sự phát triển bắt đầu từ việc bạn hiểu con người mình, thay vì chỉ sửa cách thể hiện để đáp ứng hoàn cảnh.

Vì vậy, khi tự hỏi tính cách DISC có thay đổi không, hãy nhớ rằng các xu hướng nền tảng khá ổn định, còn cách ứng xử có thể điều chỉnh theo hoàn cảnh. Khi bạn đón nhận các nét của bản thân và hiểu mình sâu sắc hơn, việc phát triển bắt đầu từ sự thấu hiểu ấy. Bạn vẫn có thể đáp ứng hoàn cảnh bằng cách sửa cách thể hiện mà không xem mọi thay đổi là sự phủ nhận con người mình.