IQ Thấp Là Bao Nhiêu Và Có Cải Thiện Được Không?

Qua các phần dưới đây, bạn có thể tìm hiểu IQ thấp là bao nhiêu, đối chiếu những khoảng điểm thường được nhắc đến, xem cách phân loại có thể khác nhau giữa các quốc gia và hiểu vì sao kết quả từ bài kiểm tra trực tuyến cần được cân nhắc thận trọng.

Thang điểm chuẩn xác định IQ thấp là bao nhiêu

Chỉ số thông minh (IQ) dưới 85 điểm được xếp vào mức thấp. Khoảng IQ thường được xem là bình thường là 85-115. Các mốc dưới đây nêu những nhóm điểm phổ biến cùng tỷ lệ dân số của một số nhóm.

• IQ dưới 85 điểm được xếp vào mức thấp.
• Từ 85-115: mức trung bình, chiếm phần lớn dân số thế giới.
• Từ 115-130: được đánh giá là cao.
• Từ 130-145: được đánh giá là rất cao.
• Từ 145 trở lên: được xếp vào nhóm thiên tài và chiếm tỷ lệ rất thấp.

Trong nhóm điểm thấp, khoảng 70–84 chiếm 16% dân số. Cách phân chia các mức IQ trong khoảng 70–144 cũng gồm những mốc sau: chẳng hạn, 130–144 là vô cùng thông minh, chiếm 2% dân số; 115–129 là thông minh, chiếm 14%; 85–114 là bình thường, chiếm 68%; còn 70–84 là thấp, chiếm 16%.

Từ 85 – 114

Mức bình thường nằm trong khoảng này và chiếm 68% dân số.

Từ 130 – 144

Nhóm được xếp vào mức vô cùng thông minh chiếm 2% dân số.

Cách xếp loại không hoàn toàn giống nhau giữa các quốc gia. Chẳng hạn, ở Anh, IQ 120 đã được xem là cao, nhưng tại Mỹ, mức IQ 130 mới được đánh giá là cao.

Ngưỡng điểm IQ 70 là cao hay thấp?

IQ dưới 70 được xếp vào mức rất thấp và chiếm khoảng 2% dân số. Trẻ có mức điểm này thuộc nhóm thiểu năng, chậm phát triển về trí tuệ. Các mức điểm cụ thể được chia như sau:

Mức điểm ranh giới IQ dưới trung bình

Dù hiện khá phổ biến, ứng dụng và bài kiểm tra IQ trực tuyến không thể đo IQ chính xác như các bài kiểm tra tiêu chuẩn do nhà tâm lý học thực hiện.

Vì vậy, khi tìm hiểu IQ thấp là bao nhiêu, bạn đừng vội kết luận về năng lực của một người chỉ từ vài câu đố trên mạng. Bài kiểm tra không chuẩn hóa không thay thế được việc quan sát thực tế và đánh giá bài bản từ chuyên gia.

Mức trung bình phổ quát

Điểm IQ có thể khác nhau tùy nhóm tuổi; các khoảng điểm và đặc điểm ở mỗi giai đoạn gồm:

• Trẻ em từ 6-16 tuổi: IQ khoảng 90-110.
• Thanh thiếu niên từ 17-19 tuổi: IQ từ 90-110. Một số người có thể tăng nhẹ IQ trong giai đoạn chuyển tiếp này.
• Người trưởng thành từ 20-29 tuổi: IQ từ 100-120. Đây được xem là giai đoạn IQ có thể đạt mức cao nhất, do khả năng nhận thức tốt và đã tích lũy từ giáo dục, kinh nghiệm sống.
• Người từ 30-59 tuổi: IQ của người bình thường là 100; chỉ số tương đối ổn định trong giai đoạn này.
• Người từ 60 tuổi trở lên: IQ có thể giảm dần khi bước vào thời kỳ lão hóa. Tuy nhiên, một số người cao tuổi vẫn duy trì hoạt động nhận thức khá tốt và đạt điểm IQ tương đối cao.

Mức trí tuệ vượt trội

Các mốc phân loại khác đã nêu ở trên gồm IQ từ 115–130, được đánh giá là cao, và IQ từ 130–145, được xem là rất cao; ngưỡng điểm của nhóm thông minh vượt trội được giải thích thêm tại IQ bao nhiêu được xem là cao. Khoảng điểm thuộc mức thông minh chiếm 14% dân số.

Mức thiên tài

IQ trên 145 là mốc thiên tài. Nhóm này thường chiếm khoảng 0,1 % dân số thế giới. Các mức thiên tài được chia như sau:

• Từ 145 trở lên: thiên tài hoặc cận thiên tài.
• 180 - 200: thiên tài mức độ cao nhất.
• 165 - 179: thiên tài mức độ cao.
• 145 - 164: thiên tài.

Phương pháp xác định chỉ số IQ

Với người lớn, thang WAIS-IV là bài kiểm tra IQ chuẩn hóa. IQ từng được tính bằng cách lấy tuổi tâm thần chia cho tuổi thực tế rồi nhân 100; công thức này đã lỗi thời và không còn được sử dụng.

Thang WAIS-IV gồm 10 tiểu nghiệm; bốn chỉ số của thang phản ánh các năng lực sau:

• Chỉ số hiểu bằng lời nói: Hiểu và sử dụng ngôn ngữ, lý luận, vận dụng kiến thức đã thu nhận.
• Chỉ số tổ chức tri giác: Xử lý không gian và vận dụng thông tin trực quan.
• Chỉ số bộ nhớ làm việc: Nắm bắt và lưu giữ thông tin trong thời gian ngắn.
• Chỉ số tốc độ xử lý: Xử lý thông tin trực quan nhanh chóng và hiệu quả.

Kết quả có thể kém tin cậy nếu người làm bài kiệt sức, lo âu kéo dài hoặc gặp rào cản ngôn ngữ. Bài test IQ bằng hình ảnh có thể giảm ảnh hưởng của ngôn ngữ và văn hóa. Để bài test đáng tin cậy, câu hỏi cần khách quan và mẫu thử nghiệm cần có tính đại diện.

Dấu hiệu nhận biết người có chỉ số IQ thấp

Trong những tình huống thường ngày, cách một người phản ứng có thể bộc lộ IQ. Tuy vậy, trầm tính không đồng nghĩa với thiếu cảm xúc, và hay cười cũng không có nghĩa là giỏi thấu cảm.

Vốn từ ngữ đơn điệu

Cách diễn đạt và thói quen đọc sách giúp nhận ra vốn từ ngữ đơn điệu.

Lặp lại từ quen thuộc

Người có IQ thấp thường dùng từ đơn giản và ít thay đổi cách nói. Chẳng hạn, các từ “tốt”, “xấu” hay “ổn” có thể lặp đi lặp lại, khiến cuộc trò chuyện thiếu chiều sâu.

Đọc sách mỗi ngày

Khảo sát của National Assessment of Educational Progress (NAEP), tức Đánh giá Tiến bộ Giáo dục Mỹ, cho thấy tỷ lệ trẻ 13 tuổi đọc sách mỗi ngày giảm từ 35% năm 1984 xuống còn 21% năm 2023. Việc đọc ít góp phần làm vốn từ trở nên nghèo nàn.

Thiếu năng lực tự phản tỉnh

Với người kém tinh tế, việc suy ngẫm về lý do mình hành xử và tác động của hành vi ấy đến người khác hiếm khi diễn ra.

Khả năng tự nhìn lại thể hiện qua cách một người xem xét hành vi và hiểu vai trò của bản thân.

Nhìn lại suy nghĩ và hành vi

Ngược lại, người thông minh thường tự hỏi về suy nghĩ và hành động của mình.

Hiểu bản thân theo thời gian

Theo Tiến sĩ Ilene S. Cohen, chuyên gia trị liệu tâm lý và giảng viên Đại học Barry (Mỹ), tự phản ánh không phải việc chỉ diễn ra một lần, mà là hành trình cả đời để hiểu bản thân và vai trò của mình trong thế giới. Qua hành trình ấy, ta có thể nhận ra điểm mạnh, thừa nhận điểm yếu và trưởng thành hơn.

Phản ứng phòng vệ quá mức

Câu hỏi nhẹ nhàng cũng có thể khơi lên phản ứng phòng vệ, rồi ảnh hưởng đến giao tiếp.

Cảm giác bị tấn công

Khi tư duy phản biện chưa tốt, một người có thể cảm thấy bị công kích dù đối phương chỉ hỏi một câu nhẹ nhàng. Sau đó, phản ứng phòng thủ trở thành cách người đó bảo vệ cảm xúc.

Ảnh hưởng đến giao tiếp

John Kim, nhà trị liệu được cấp phép và là tác giả sách về sức khỏe tâm lý, nhận định rằng phản ứng phòng thủ cản trở giao tiếp lành mạnh, làm giảm sự tin tưởng và gây khó khăn cho việc thấu hiểu, đồng cảm.

Chen ngang thiếu giá trị

Khi lời xen vào không bổ sung nội dung rõ ràng, việc ngắt lời có thể khiến cuộc trò chuyện không tiến triển.

Ngắt lời trong cuộc trò chuyện

Khi đối phương liên tục ngắt lời mà không đóng góp điều gì rõ ràng, người thông minh, nhanh nhạy thường nhận thấy cuộc trò chuyện thiếu tiến triển. Người chen ngang có thể tỏ ra hào hứng, nhưng phần họ nói chỉ lặp lại ý cũ hoặc gồm những nhận xét vụn vặt.

Khoảng lặng để suy ngẫm

Caren Osten, chuyên gia tư vấn tâm lý tích cực, cho rằng chúng ta thường không thoải mái khi có khoảng lặng, dù những khoảng dừng ấy cho ta cơ hội suy ngẫm và kết nối sâu hơn. Theo bà, việc chen ngang có thể cho thấy người nói thiếu tập trung và chưa thực sự tiếp nhận điều đang được nói.

Né tránh sự bất định

Sự thiếu vắng câu trả lời rõ ràng có thể khiến một người khó chịu và muốn chuyển sang chủ đề khác.

Ngại điều chưa biết

Người IQ thấp thường tránh câu hỏi không có đáp án rõ ràng, muốn mọi thứ đơn giản, dễ hiểu và cố né tránh những điều chưa biết.

Chấp nhận sự không chắc chắn

Nicole Whiting, chuyên gia trị liệu và huấn luyện viên phát triển cá nhân người Mỹ, cho rằng chấp nhận sự không chắc chắn không chỉ là một triết lý sống mà còn là cách để có cuộc sống trọn vẹn. Khi con người từ bỏ niềm tin rằng mình kiểm soát được mọi thứ, họ có thể sáng tạo và trưởng thành. Người thông minh thường thích đặt câu hỏi, nhưng người kém tinh tế nhanh chóng muốn chuyển chủ đề.

Đồng nhất bất đồng với xung đột

Người IQ thấp thường xem bất đồng là xung đột cá nhân, còn người thông minh hiểu bất đồng là điều bình thường và hữu ích.

Tùy cách nhìn nhận ý kiến trái chiều, một cuộc trao đổi có thể trở nên hữu ích hay căng thẳng.

Ý kiến trái chiều và căng thẳng

Với người không quen thảo luận, chỉ một ý kiến trái chiều cũng có thể gây căng thẳng.

Tranh luận giúp hiểu điều quan trọng

Giáo sư Jennifer A. Samp, chuyên gia giao tiếp giữa các cá nhân tại Đại học Georgia (Mỹ), nhận định tranh luận có thể tạo ra năng lượng tích cực. Qua tranh luận, ta hiểu rõ hơn điều gì quan trọng. Điều quan trọng có thể trải từ giá trị cá nhân đến mục tiêu trong mối quan hệ.

Mâu thuẫn trong lập luận

Có thể người thiếu khả năng tự quan sát không nhận ra rằng những gì họ nói mâu thuẫn với nhau. Họ cũng có thể đưa ra hai phát biểu trái ngược trong cùng một cuộc trò chuyện. Còn người thông minh thường kiểm tra lại suy nghĩ và tự hỏi: “Điều mình nói có hợp lý không?” Khi người thông minh tự hỏi như vậy, cuộc trò chuyện dễ trở nên rối.

Lối suy nghĩ nhị nguyên

Người IQ thấp thường nhìn nhận mọi việc theo kiểu đúng hoặc sai tuyệt đối và không chấp nhận một vấn đề có thể được nhìn từ nhiều phía. Trái lại, người thông minh nhận ra nhiều chuyện trong cuộc sống không đơn giản, và cuộc sống không phải lúc nào cũng có một câu trả lời duy nhất. Tư duy cứng nhắc có thể khiến cuộc trò chuyện trở nên mệt mỏi.

Ngừng nỗ lực học hỏi

Dấu hiệu: người có IQ thấp ngừng nỗ lực học hỏi; họ có thể cho rằng mình đã học đủ.

Việc tiếp tục học hỏi thể hiện qua sự tò mò và cách một người tiếp nhận những điều chưa biết.

Tò mò và đào sâu

Ngược lại, người thông minh xem việc học là hành trình cả đời, luôn tò mò và thích tìm hiểu sâu.

Ảnh hưởng đến trò chuyện

Nếu người có IQ thấp không còn đặt câu hỏi, họ dễ mất kiên nhẫn với người thích tìm hiểu. Tư duy của họ có thể tụt hậu, và họ cũng có thể bị hạn chế trong những cuộc trò chuyện trí tuệ.

Thiếu thói quen kiểm chứng nguồn tin

Khi người IQ thấp nói “tôi đọc đâu đó”, họ thường không đưa ra dẫn chứng cụ thể. Trái lại, người thông minh coi trọng tính chính xác và đặt nghi vấn khi thông tin không có nguồn rõ ràng. Nếu không có căn cứ để xác minh, họ khó tin vào điều đối phương nói, và cuộc trò chuyện dễ mất trọng tâm.

IQ thấp có cải thiện được không?

Luyện tập thường không làm chỉ số IQ thấp tăng mạnh ở người trưởng thành, vì IQ nhìn chung khá ổn định; bạn có thể tham khảo phương pháp cải thiện IQ để tìm hiểu cách rèn luyện não bộ. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa mọi năng lực nhận thức đều giữ nguyên. Vì hiệu quả thực tế có thể hạn chế, bạn nên xem các hoạt động dưới đây là cách hỗ trợ học tập và sức khỏe não bộ, không phải cam kết nâng IQ.

• Học tập và giáo dục là hướng có bằng chứng rõ nhất trong các cách được nêu. Một nghiên cứu với 600.000 người ghi nhận mức tăng khoảng 1–5 điểm IQ cho mỗi năm học chính thức. Kết quả này cho thấy việc tiếp tục học có thể tạo khác biệt, dù không nên hiểu rằng mỗi cá nhân chắc chắn sẽ tăng đúng mức đó.
• Vận động thường xuyên có thể hỗ trợ hoạt động của não và giúp giải tỏa áp lực. Chọn một hình thức phù hợp, chẳng hạn đi bộ, để dễ duy trì lâu dài; lợi ích ở đây không đồng nghĩa với việc IQ chắc chắn tăng.
• Ngủ đủ giúp não hoạt động tốt hơn. Mốc được nêu là 7–8 tiếng mỗi đêm; thiếu ngủ có thể khiến não không hoạt động hết công suất, nên duy trì giờ nghỉ ngơi phù hợp là nền tảng quan trọng.
• Trò chơi rèn luyện trí nhớ như ô chữ hoặc Sudoku có thể hỗ trợ kỹ năng lập luận và ngôn ngữ.
• Đọc sách khuyến khích người đọc suy nghĩ và tưởng tượng, qua đó góp phần giữ đầu óc nhạy bén.
• Học một ngôn ngữ mới giúp não thích nghi với kiến thức mới.
• Chơi nhạc cụ có thể hỗ trợ khả năng ghi nhớ hoặc sự tập trung.
• Hít thở sâu là cách đơn giản giúp giảm căng thẳng; không nên xem đây là phương pháp chắc chắn làm tăng IQ.

Câu hỏi thường gặp

Các câu trả lời làm rõ những thắc mắc phổ biến về các mốc IQ và cách xác định chỉ số này.

Chỉ số IQ trung bình của người Việt Nam là bao nhiêu?

Chỉ số IQ trung bình của người Việt Nam là 96, cao hơn mức trung bình thế giới là 84 điểm.

Người có chỉ số IQ cao nhất thế giới đạt bao nhiêu điểm?

Khoảng 250–300 là mức IQ của William James Sidis, người gốc Do Thái, được biết là người thông minh nhất thế giới; đây là mức thường được nhắc đến khi nói về chỉ số IQ cao nhất thế giới.

Điểm số IQ cao nhất có thể đạt được là bao nhiêu?

Mức IQ cao nhất từng được ghi nhận là 250 – 300, thuộc về William James Sidis, một thiên tài gốc Do Thái.

Chỉ số IQ của người bình thường là bao nhiêu?

Khoảng IQ thường gặp ở người bình thường là 85 – 115:

• 85 – 115.

Người có chỉ số IQ thấp nhất thế giới là ai?

Chưa có ghi nhận về người có IQ thấp nhất thế giới. Tuy vậy, người mắc bệnh khiếm khuyết trí tuệ ở mức trầm trọng có thể có IQ dưới 20.

Làm sao để biết chỉ số IQ của mình?

Bạn có thể biết chỉ số IQ của mình bằng cách làm bài test trên web hoặc gặp chuyên gia. Nếu cần xác định IQ chính xác, hãy chọn bài test chuẩn quốc tế hoặc tìm đến chuyên gia hướng dẫn trực tiếp.

Để giải trí

Để đánh giá tâm lý hoặc năng lực học tập

Ai là người có chỉ số IQ cao nhất Việt Nam?

Theo thông tin được nêu, Hoàng Đình Tùng là người có chỉ số IQ cao nhất Việt Nam cho tới thời điểm hiện tại, với chỉ số IQ 170.

Chỉ số IQ và EQ cái nào quan trọng hơn?

Cả IQ và EQ đều quan trọng, cần thiết cho sự thành công của con người.

Khi nào nên cho trẻ làm bài test IQ?

Khi trẻ từ 6 tuổi trở lên, bạn nên cho trẻ làm bài test IQ. Khả năng nhận thức và tư duy của trẻ đã phát triển đủ để trẻ làm bài kiểm tra và đạt điểm số tốt nhất.

Còn bạn không nên cho trẻ dưới 4-5 tuổi làm bài test quá sớm, vì kết quả có thể không chính xác.

Qua đó, người đọc có thể hiểu rằng câu trả lời cho câu hỏi IQ thấp là bao nhiêu cần được đối chiếu với thang chuẩn hóa; điểm số chỉ phản ánh một phần năng lực, không phải nhãn để đánh giá toàn bộ con người. Với trẻ, thời điểm làm bài kiểm tra cũng cần được cân nhắc: từ 6 tuổi trở lên, khả năng nhận thức và tư duy đã phát triển đủ để trẻ đạt điểm số tốt nhất; còn ở trẻ dưới 4-5 tuổi, kết quả có thể chưa chính xác. Cách nhìn này giúp đặt điểm số vào đúng phạm vi của nó.